It is currently 11 Dec 2017, 18:04

De aanloop naar de grote oorlog.

Moderator: Francesco Baracca

De aanloop naar de grote oorlog.

Postby Falco » 04 Oct 2009, 20:56

Sarajevo steekt de lont aan het kruidvat.

Op 28 juni 1914 werden de Oostenrijkse kroonprins Franz-Ferdinand en zijn echtgenote vermoord.Deze aanslag vormde de directe aanleiding voor de Eerste Wereldoorlog: vijf weken later vertrokken 6 miljoen soldaten naar de slagvelden en begon de grootste slachtpartij die Europa tot dan toe had gekend.

Over de verantwoordelijkheid voor de Eerste Wereldoorlog,de fameuze "schuldvraag",is decennia lang heftig gediscussieerd.De oorsprong van het conflict is terug te voeren op de machtsstrijd tussen de toenmalige mogendheden,Groot Brittannië,Rusland,Frankrijk,Duitsland en Oostenrijk-Hongarije.Het Europese machtsevenwicht was sinds het einde van de 19e eeuw grondig gewijzigd en vooral de opkomst van Duitsland had de positie van de andere grootmachten beïnvloed.Dit land was na zijn politieke eenmaking van 1870 in nauwelijks een halve eeuw uitgegroeid tot de belangrijkste industriestaat op het vasteland.Duitsland was echter te laat op het toneel verschenen om zich volop te kunnen mengen in de strijd om koloniale bezittingen,wat in Berlijn tot hevige frustraties leidde.
Groot-Brittannië zag zijn economische,militaire en maritieme overwicht,bedreigd door de opkomst van Duitsland.Fankrijk had de nederlaag van 1870,waarbij het Elzas-Lotharingen aan zijn oosterbuur verloor,nog net verteerd.Parijs besefte dat het economisch noch militair opgewassen was tegen Duitsland en zocht steun bij Engeland en Rusland.
In Centraal- en Oost-Europa was de toestand zeer instabiel.Oostenrijk-Hangarije was ernstig verzwakt: het oude Habsburgse Rijk werd innerlijk verscheurd door het onafhankelijkheidsstreven van de verschillende nationaliteiten binnen zijn grenzen.Vooral de Slaven roerden zich en Rusland liet niet na om dit streven aan te moedigen.Toch was ook het Tsaristische Rijk een reus op lemen voeten,en het Russische prestige had een flinke deuk gekregen na de nederlaag in de oorlog tegen Japan in 1905.

Vijandige allianties.
Na de eeuwwisseling nam de spanning tussen de Europese mogendheden gestadig toe en de periode 1900-1914 werd gekenmerkt door een opeenvolging van internationale incidenten.Ook de bewapening en de getalsterkte van de nationale legers werden fel opgevoerd.Vooral de spectaculaire uitbreiding van de Duitse oorlogsvloot verontrustte Groot-Brittannië : de maritieme politiek van Berlijn vormde een rechtstreekse bedreiging voor zijn machtspositie als zeemogendheid.
Dit alles had tot gevolg dat er zich in Europa gelijdelijk twee vijandige allianties vormden.Duitsland en Oostenrijk-Hongarije sloten met Italië de Triple Alliance.Groot-Brittannië gaf zijn "prachtige isolatie" op en zocht toenadering tot Frankrijk en Rusland in de Entente Cordiale.Bovendien werd de oorlog,tijdens deze hoogdagen van nationalisme en imperialisme,niet noodzakelijk als iets negatiefs beschouwd.Met name in Duitsland en Frankrijk werd in menige publicatie de idee verdedigd van een kort,maar "heilzaam" conflict.
Betekende dit alles dat Europa onvermijdelijk op een militaire confrontatie afstevende? Het antwoord op de vraag is lang niet eenvoudig,het verloop van de gebeurtenissen is altijd grilliger en onvoorspelbaar dan latere waarnemers nemen.Het geheel van vijandige coalities in Europa kon tot 1913 zowel de vree bestendigen als een oorlog uitlokken.Zo had Duitsland tijdens de voorbije Balkancrisissen zijn Oostenrijkse bontgenoot tot kalmte aangemaand.Ook de vrees van Berlijn voor een mogelijke Britse interventie had remmend gewerkt.In het voorjaar van 1914 leek de spanning in West-Europa zelfs enigzins geluwd.
In Centraal-Europa en de Balkan was de situatie minder stabiel,en met name in de provincie Bosnië-Hercegovina,die in 1908 door Oostenrijk was geannexeerd,bleef het onrustig.Servië,dat zich gesteund wist door bondgenot Rusland,had de inlijving van "dit Slavische broedervolk" bij het Habsburgse Rijk nooit aanvaard en steunde de anti-Oostenrijkse terreuracties in Bosnië.
Deze terreur bereikte een hoogtepunt op 28 juni 1914,toen Aartshertog Franz-Ferdinand en zijn vrouw neergeschoten werden.De dader,Gavrilo Princip,was lid van de nationalistische beweging "Jong Bosnië",die bewapend werd door de Servische terroristische organisatie "Zwarte Hand".Voor Oostenrijk stond de betrokkenheid van Belgrado meteen vast en de haviken in Wenen wilden deze kans wat graag aangrijpen om de lastpost Servië uit te schakelen.Zij hoopten dat de vernietiging van Belgrado het onafhankelijkheidsstreven van de andere Slavische volkeren in het Habsburgse Rijk de kop zou indrukken.

De fatale kettingreactie.
Wenen had bij dit alles de hulp van zijn bondgenoot Duitsland nodig en op 5 en 6 juli nam Berlijn de eerste fatale beslissing.De keizer,en even later Rijkskanselier von Bethmann-Holweg,bevestigden dat Duitsland onvoorwaardelijk achter de alliantie met Wenen bleef staan en bereid was zijn bondgenoot te steunen tegen Rusland.Over de precieze draagwijdte van deze Duitse "blanco cheque" is later veel te doen geweest.Heeft Berlijn de aanslag in Sarajevo,dit "geschenk van Mars",aangegrepen om een Europese oorlog uit te lokken? Over deze vraag wordt nog altijd getwist,maar er kan weinig twijfel over bestaan dat Berlijn en Wenen in juli 1914,op grond van verkeerde strategische verrekeningen en opgeblazen prestigegevoelens,een steeds gevaarlijker spel hebben gespeeld.De haviken in Berlijn,in de legerleiding maar ook in de politiek,waren sinds 1913 tot de overtuiging gekomen dat,eenmaal de uitbreiding van het leger en de versterking van de vloot voltooid,Duitsland een Europese oorlog "kon" riskeren.
Wenen voelde zich gesterkt door de Duitse steun en zond met medeweten van Berlijn op 23 juli een hard ultimatum aan Servië.Belgrada reageerde twee dagen later,zoals verwacht en gehoopt,met een gedeeltelijke mobilisatie.Het ultimatum aan Servië viel niet toevallig samen met het bezoek van de Franse president aan Rusland,waarbij de alliantie tussen Parijs en Moskou werd bekrachtigd.Twee dagen later besloot Moskou zijn Slavische bondgenoot militair te steunen.
Vanaf 28 juli leidde een kettingreactie van ultimatums,oorlogsverklaringen en mobilisaties bijna onafwendbaar naar de catastrofe.Op diezelfde 28 juli verklaarde Wenen de oorlog aan Servië,Rusland kondigde de volledige mobilisatie af op 30 juli,één dag later volgde Oostenrijk.Op 1 augustus verklaarde Duitsland de oorlog aan Moskou en ging het op zijn beurt over tot mobilisatie.

Enthousiasme.
Niet alleen het alliantesysteem was op hol geslagen,meer algemeen kan men zeggen dat de meeste staatshoofden en politici de dynamiek van de algemene mobilisatie danig onderschatten.Eenmaal de militaire machine op gang was gekomen,bleek zij niet meer tot staan te kunnen worden gebracht.Vooral in Duitsland was de mobilisatie en het strategisch plan aan een strak tijdsschema gebonden.Volgens het aanvalsplan,opgesteld door stafchef Alfred von Schlieffen,moest Duitsland binnen enkele weken Frankrijk uitschakelen in het westen om vervolgens met Rusland af te rekenen.Het succces van het plan hing af van de snelheid van uitvoering en een omsingelingsbeweging over Belgisch grondgebied moest de Franse weerstand,geconcentreerd aan de grens met Duitsland,snel opvouwen.
De Duitse inval in België van 4 augustus deed ook Groot-Brittannië,dat tot dan toe wat aarzelend had toegekeken,in actie komen.De schending van de Belgische neutraliteit verschafte Londen niet alleen een formele reden om de oorlog te verklaren aan Duitsland,Groot-Brittannië besefte zeer goed wat er in het conflict op het spel stond : de heerschappij in Europa en de wereld.
Zelden is een oorlog met zoveel enthousiasme van start gegaan als in 1914,zelden was de onwetendheid over wat er militairen en burgers te wachten stond groter.Staatshoofden,generaals,politici en gewone soldaten dachten aan een korte oorlog,die rond Kerstmis zou voorbij zijn.Weinigen vermoedden dat beide partijen zich ingroeven voor een vier jaar durende,moordende stellingsoorlog.
User avatar
Falco
 
Posts: 5
Joined: 10.2009
Gender: None specified

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest

cron